Terug naar overzicht   Printervriendelijk versie

Marc Hoeben, Sportwereld, 12 april 2005

Tucht, trots en vaderliefde

Het doet denken aan toen, met Richard. Maar het is toch beslist anders, nu met Misa. En het is zeker goed zo, voor vader Petr Krajicek.

Begin over halfbroer Richard en de sprekende ogen van Michaëlla Krajicek krijgen een glinstering. Het zou zomaar kunnen, heeft vader Petr zich laten ontvallen, dat Richard dit jaar bij enkele Grand Slam-toernooien als coach zal fungeren. Misschien is het volgende maand bij de kwalificaties van Roland Garros zelfs al zo ver.

"Oe, daar zeg ik natuurlijk geen nee tegen," klinkt het opgetogen. "Want zeg nou zelf: wie zegt er nee tegen een Wimbledon-kampioen? Ik zou het heel leuk vinden. Ik hoop maar dat hij het dan ook leuk vindt."
Weg is even de vermoeidheid, die haar 's middags op de banen van Centre Point in Almere in de greep heeft gehouden. De voorbereiding op de Fed Cup-wedstrijden in Turkije van deze week valt haar zwaar. Ze is de dag gestart met een uur sparren met Richard, ze heeft er twee trainingssessies van elk twee uur met de nationale ploeg opzitten en de lunchpauze is goeddeels opgegaan aan een conditietraining van anderhalf uur.
Geen wonder, zou je denken, dat ze loopt te zuchten en te steunen. Ze is bovendien grieperig van een toernooi in het Franse Dinan teruggekeerd en dat zorgt ervoor dat de spieren in het algemeen minder kunnen verdragen. Maar Krajicek senior heeft al eerder met het hoofd geschud. "Vermoeid, vermoeid. Ik hou niet van dat woord. Ik kan niet geloven dat iemand van zestien vermoeid is."
Eén zo'n opmerking en een vlaag van herkenning zweeft over de tennisbaan. Lang gold Petr Krajicek in Nederland als de hardvochtige vader van Richard, over wie bijna hilarische verhalen werden verteld. Met een caravan trokken ze van jeugdtoernooi naar jeugdtoernooi. Bij een nederlaag, zo leerde de overlevering, moest de caravan onder de ouderlijke toorn soms hebben geschud.

Richard pakte in 1996 de mooiste titel, de Wimbledon-kroon. Voor Krajicek senior was het een overwinning met een zekere tragiek. De levensvervulling van zijn zoon mocht hij door het vertroebelen van de relatie met Richard niet van nabij meemaken. Het duurde vele jaren voordat het contact tussen de twee genormaliseerd werd.
"Ik heb het nu erg fijn," zegt hij een paar keer, doelend op de herstelde familiebanden. Het kost weinig moeite het te geloven. Zijn stem krijgt, dat zeggende, een ander timbre. Vader Krajicek moet in al zijn emoties een zeer toegankelijk mens zijn.
Er is wel behoorlijk wat veranderd, vindt hij, sinds de tijd dat hij zijn zoon inprentte het maximale uit zijn tenniskwaliteiten te halen. "Bij de jeugd van Richard praat je over heel andere omstandigheden. Als Tsjechische vluchtelingen voor het communistische regime waren wij hier gastarbeiders. Ik had een beetje een minderwaardigheidscomplex ten opzichte van Nederlanders. Ik dacht: jullie hebben veel meer bereikt, want jullie samenleving lag ver voor op die van de Oostblok-landen."
Zijn gevoel projecteerde hij op zijn zoon, hij werd de sleutel tot maatschappelijk succes. Bovendien, voegt hij toe, worstelde hij circa vijf jaar met een taalprobleem. Hij kan nu opgelucht vaststellen dat die zaken, die frustraties achter hem liggen. Hij is weliswaar nog steeds de fanatieke aanjager achter een tennisloopbaan, dit keer van zijn dochter, maar het krampachtige van vroeger is verdwenen. "Ik heb het veel makkelijker als opvoeder. Ik zit lekker in mijn vel, de complexen zijn weg. Economisch hebben we het veel beter, daar heeft Misa veel profijt van. Ik heb een fantastische nieuwe vrouw. Ze is twintig jaar jonger, ze is knap, ik heb enorm veel mazzel gehad. Door al die dingen heb ik nu rust. En daardoor kan ik Misa meer zelfvertrouwen meegeven."
Het neemt niet weg dat hij nog steeds af en toe uit zijn slof kan schieten. Enkele korte, felle discussies van vader tot dochter vinden ook deze middag plaats. In het Tsjechisch, uiteraard. Zoals Misa schelden ook altijd in die voor Nederlanders volslagen onbegrijpelijke taal doet.
Voor Petr is het deels spel. Hij mag graag de ander prikkelen, uitdagen. Deels is het hem ernst. "Als ze haar best niet doet, dan word ik boos. Dat zal altijd zo blijven."
Wat dat betreft, zegt hij, hadden ze hem wel te pakken, met die documentaire van de NOS. Haalde hij een keer op de trainingsbaan in Tsjechië verbaal uit, kwam dat fragment prominent in beeld. Terwijl Misa gewoon haar best niet deed en dat extra treurig was voor haar sparringpartner, die een verre reis had afgelegd. "Nou, dan erger je je toch dood? Kijk, soms gebruik je harde woorden in de hoop dat het gedrag verandert. Maar dat wil niet zeggen dat ik Misa thuis niet zal omhelzen. Gek hoor, ik vraag me wel eens af wat voor beeld de Nederlanders hebben. In Tsjechië komt niemand op het idee een corrigerende vader te bekritiseren."
Een zekere strengheid en discipline, vindt hij, hoort bij de opvoeding. Maar zoals toen, pakweg twintig jaar geleden, is hij niet meer. Met een grapje: "Ik heb meer rimpels." En serieus: "Kijk, als er spanningen zijn, dan reageer ik nog steeds soms niet adequaat. Maar die momenten heb ik minder dan vroeger. Ik ben ouder, kijk er wat meer met een andere bril tegenaan. En het is ook zo: door ervaring kun je veel oplossen."

Op een dag als vandaag is hij een trots man. Hij heeft in de vroege ochtend Richard en Misa met elkaar zien tennissen, waarbij de grote broer zijn jongere zus van wat tips over de forehand heeft voorzien. Petr: "Ze kunnen het goed met elkaar vinden, dat is fantastisch om te zien. Als vader zeg je dan dat je je huiswerk goed hebt gedaan. Iedere ouder weet dat het niet makkelijk is om op te voeden."
Hij moet wel eens glimlachen, als het daar om gaat. Als hij als opa 'dikzak' een bezoekje aflegt aan Muiderberg en geniet van zijn 'geweldige' kleinkinderen Alec en Emma en hun 'fantastische' moeder, Daphne Deckers. "Je denkt misschien dat ik streng ben. Ha, dan zou je Richard soms moeten zien."
Nu we het er toch over hebben: Richard heeft een tennismuurtje in de tuin laten bouwen, voor zoon Alec. De twee zijn er vaak te vinden, en, tsja, dan weet je maar nooit wat daar in de toekomst van komt. Het hoeft geen betoog dat Petr het met bovengemiddelde lol bekijkt. "Mmm, ha, ik verwacht wel wat van Alec. Hij is sterk, hoor. Hij kan zich met één hand opdrukken!"
Alec is vijf, misschien mag Petr op zijn oude dag nog het een en ander met zijn kleinzoon meemaken. Hij hoopt het met heel zijn hart, maar hij zit, als 63-jarige, ook een beetje te rekenen. "De gezondheid speelt mee. Ik heb een nieuwe heup, ik heb last van artrose in beide knieën. In Tsjechië zeggen we wel: 'Als je 's ochtends wakker wordt en je hebt pijn in je benen, dan weet je dat je in leven bent.'"

Niet voor niets heeft hij zich voorgenomen tot het twintigste jaar van Misa, nu zestien, als begeleider op te treden. Veel langer, vreest hij, zal hem niet gegeven zijn. Tot die tijd, in de belangrijke tienertijd, geeft hij zijn dochter niet graag uit handen. "Het is heel belangrijk om naast de baan je kind op te vangen. Als ouder voel je toch het beste je kind aan."
Sinds eind 2003 fungeert hij behalve als vader ook als coach van Misa, nadat hij had besloten niet door te gaan met Michiel Schapers. "Op de eerste plaats vind ik dat ik het ook wel kan. Ik heb nu zo'n dertig jaar ervaring. Op de tweede plaats was het een financiële kwestie. En kijk, Misa was met Michiel succesvol. Hij is intelligent, fit, ze kon goed met hem sparren, we hadden een goede verstandhouding. Maar ja, Michiel had ook problemen met de bond. Ik wilde Misa niet met die spanning opzadelen."
Senior vindt het voorlopig wel best zo. Ook als de ranking van zijn dochter, momenteel 120ste van de wereld, zich snel verbetert en het geld binnenstroomt, dan nog zal hij met een zeer kritisch oog naar beschikbare trainers kijken. "Het moet een heel goede zijn, zoals Richard. Weet je wat het ook is: sommige trainers brengen ook de avonden door met de meisjes. Dat vind ik maar niks. En vooral als ze nog getrouwd zijn."
Als zijn zoon zou zeggen dat hij er een coach bij moest halen, oké, dan ging hij akkoord. "Maar dat heb ik nog niet gehoord."
Zo heeft hij ook nog niet gehoord dat Misa tabak van hem heeft. "Als zij haar eigen plan wil trekken, dan ben ik de laatste om haar tegen te houden. Maar waarom zou ze het zeggen? Het zou ook gevaarlijk zijn wat te veranderen. Ik heb haar al die dingen uitgelegd, dat ouders altijd meer discipline willen. Als ze daarom met mij als coach zou breken, nou, dan is ze niet volwassen. Wij doen het niet om haar te pesten. Het is ook niet zo dat we haar voortdurend controleren. Het is alleen wel zo: vanwege de financiën slapen we nog steeds bij toernooien op één kamer. Dan moet ze wel om half negen of negen uur 's avonds op de kamer zijn."

Voor de afwisseling reist Misa soms met haar moeder Pavlina naar een toernooi. "Kunnen ze lekker als twee dames babbelen. Mijn vrouw is 42, tussen hen zit maar één generatie verschil. In tennis is het heel normaal dat ouders meereizen. Het hoeft geen belemmering te zijn. Kijk naar Lleyton Hewitt, hij neemt altijd zijn ouders mee. Maar goed, ik weet wel dat kinderen het niet altijd leuk vinden om controle te hebben. Misschien zijn wij wel ouderwets, heeft Misa daarvan een beetje last. Anderen hebben op haar leeftijd al van alles uitgeprobeerd. Maar ja, wat dat betreft zat ik laatst wel met verbazing een tijdschrift te lezen. Daarin las ik dat meisjes in Nederland gemiddeld 17,3 zijn als ze voor de eerste keer met een jongen naar bed gaan."
Moeder Krajicek was mee naar het toernooi van Memphis, half februari. Daar viel de enige, echte tegenvaller in het debuutjaar van Misa bij de 'grote meiden' van het WTA-circuit te noteren. Ze had in de tweede ronde tegen de Japanse Akiko Morigami een matchpoint, geheel tegen haar natuur in kon ze het niet afmaken. "Zo balen," zegt ze. "Ik kreeg een gemakkelijke backhand, maar sloeg 'm fout. Het was één van de eerste wedstrijden waarbij ik heel boos was op mezelf. Gewoon kut, meer kan ik er niet van maken."
Het lijkt een detail, maar een overwinning toen in Amerika zou haar nu in de top 100 hebben gebracht. Had ze geen kwalificaties voor Roland Garros hoeven te spelen. En ga zo (Wimbledon!) nog maar een tijdje door.

Het doet er niks aan af dat ze evengoed, voor Nederlandse begrippen, in sneltreinvaart de wereldranglijst aan het bestormen is. Eind 2004 was ze de nummer 429, nog geen vier maanden later gloort de top 100. Die ontwikkeling, op basis van een ongebreidelde vechtlust en een zeer behoorlijk afgerond slagenpakket, moet de familie tevreden stemmen. Of nou, enerzijds wel. Maar bij de familie Krajicek zijn ze niet zo snel tevreden. In de denkwijze van Petr leidt tevredenheid tot stilstand, bovendien hebben hij en Misa links en rechts naar de progressie van andere tieners gekeken. De 17-jarige Française Tatiana Golovin, van wie ze eind 2004 twee keer won, rukte vorig jaar van plek 345 op naar positie 27. Misa: "Ha, ja, Golovin. Op haar kan ik jaloers zijn, hoor! Maar als zij het kan. Nou, dan denk ik: waarom zou ik dat niet kunnen? Tot nu toe is de stap naar de senioren me redelijk meegevallen. Mentaal en fysiek is er nog een verschil. Daar moet ik aan werken, aan mijn voetenwerk vooral. Ik doe veel aan hardlopen, aan krachttraining. Ik ben niet de lichtste en zal dat ook nooit worden. Ik heb de bouw van mijn vader, als ik één snoepje neem, vliegt het eraan. Maar als het daarom gaat: het is beter het gewicht om te zetten in spiermassa, dan dat ik ga proberen af te vallen."
Nauwgezet wordt het gewicht van Misa in de gaten gehouden. Zijzelf: "Ik zou op de wc moeten gaan zitten om iets lekkers te eten." Vader Petr: "Misa is jaloers op haar broertje Petr. Hij kan alles eten, zonder aan te komen. Als Misa een reepje chocola neemt, is ze zo twee kilo zwaarder. Moeilijk hoor. Zij en ik houden van zoete dingen. We proberen het zo veel mogelijk te mijden. Maar zo af en toe, als een toernooi goed is gegaan, belonen we onszelf. Kopen we een taartje."
Misa zal nooit de magerste worden, zegt haar vader. Hij vergelijkt haar met Serena Williams, met Jennifer Capriati. Hij prijst zich uiterst gelukkig dat zijn dochter-in-de-puberteit geen hekel aan haar vormen heeft. "Dat is het gekke aan haar en dat is ook goed: ze heeft geen moeite met zichzelf, ze zit goed in haar vel. Ze kan er heel goed tegen als ik haar er af en toe mee plaag."

Waarschijnlijk laat Misa op haar beurt ook geregeld weten hoe ze over haar vader denkt. Petr noemt haar met een brede grijns 'mondig.' Was Richard destijds een verlegen, schuchtere jongen, met Misa is het soms kwaad kersen eten. Helemaal als het tennis even niet haar zin verloopt. Haar perfectionisme doet aan dat van Richard denken, haar gedrag bij een achterstand ook. Petr: "Maar door de strenge regels van het vrouwencircuit is dat al sterk verbeterd. Het kankeren, het gooien met de rackets wordt steeds minder. Ze weet dat het energie en geld kost. Plus: het geeft aan je tegenstander aan dat het niet goed met je gaat."
Voorlopig staat de teller op één boete van vijftig euro, bij een toernooi in België. Dat leed is dus wel te overzien. Of, nou, werd het misschien van haar zakgeld afgetrokken? Uitdagend begint ze te lachen: "Ha, nee, zoiets wordt meteen van je prijzengeld afgetrokken. Van mijn zakgeld af! Dat zou helemaal mooi worden!"