Terug naar overzicht   Printervriendelijk versie

Robèrt Misset, de Volkskrant, 1 december 2007

Balanceren tussen twee werelden

De harmonie is terug in de ooit verscheurde familie Krajicek. Richard traint deze weken met zijn zus Michaëlla terwijl vader Petr toekijkt. 'Loslaten heb ik zo vaak gehoord, het heeft voor mij een negatieve klant'.

De man die twee werelden met elkaar verbindt, praat in het Tsjechisch met dochter Michaëlla en in het Nederlands met zijn zoon Richard. Glimlachend zegt Petr Krajicek dat hij de regie in de tennisfamilie heeft overgedragen aan de Wimbledon-kampioen met wie hij jaren gebrouilleerd was.
De gezamenlijke training in het tenniscentrum in Almere weerspiegelt de harmonie tussen een 18-jarig toptalent en haar 35-jarige evenbeeld die dezelfde vader heeft, maar een andere moeder.

Aandachtig observeert Richard Krajicek de service van Michaëlla, waarna hij zelf het racket ter hand neemt. Boem, een eerste opslag op de lijn, dan een tweede kickservice naar buiten en nog een ace. ‘Genoeg zo’, vraagt hij met een ironisch lachje. Dan laat Richard zijn zus twintig ballen volleren, tot ze niet meer kan lopen.

Nuttige informatie voor Allistair McCaw, de Zuid-Afrikaanse fitnesscoach, die haar de komende maanden gaat begeleiden. ‘Haar bovenbenen moeten nog sterker worden’, doceert halfbroer Richard. Vader Petr luistert vervolgens aandachtig naar de anekdote van zijn zoon, die zichzelf als ventje van 10 jaar imiteert.

‘Het blijft bijzonder om met mijn vader en zus op de baan te staan, want het komt weinig voor’, zegt Richard. ‘Het is leuk om te zien dat Misa goed bezig is. Je merkt dat ze de stap aan het maken is van jeugdtennis naar proftennis. Ik ben positief verrast. Dat ziet mijn vader ook, ze is klaar om straks alleen met een coach te reizen.’

Michaëlla: ‘Ik wilde me goed voorbereiden op de Australian Open en ik ben blij dat Richard tijd voor me heeft.’ Richard, in de rol van tennisleraar: ‘Ik probeer vooral haar voetenwerk te verbeteren. De slagen heeft ze wel, maar soms maakt ze de verkeerde keuze of beweegt ze niet goed naar de bal. Ik laat haar de grens opzoeken, ook de juiste techniek hanteren als ze moe is. Ik maak haar wedstrijdklaar.’

Ziet Richard nog zichzelf als hij naar Michaëlla kijkt? Zij lacht, Richard antwoordt. ‘Bijna niet, op twee momenten na toen ze zei dat ze iets niet kon en ik dacht: oké, het zal wel. Maar haar gedrag op de baan is voorbeeldig. Ik was vaak geïrriteerd, zij negen maanden geleden ook nog. Maar ze weet haar emoties nu onder controle te houden. Op dat vlak is ze verder dan ik op 18-jarige leeftijd.’

Na de scheiding van zijn ouders verbrak Richard de relatie met zijn dominante vader, nu vindt Petr Krajicek het ook zelf tijd om de dochter uit zijn tweede huwelijk los te laten.

Michaëlla: ‘Het woord loslaten heb ik zo vaak gehoord, het heeft voor mij een negatieve klank. Mijn vader maakte het gemakkelijk voor me, omdat hij het er mee eens was dat ik een fitnesstrainer aantrok voor deze periode. Als het goed gaat, wil ik er nog een tenniscoach bij hebben. Dat hangt af van de financiën. Maar als ik denk dat ik mijn vader nodig heb, gaat hij mee naar bepaalde toernooien. Hij blijft echt niet het hele jaar thuis, dat wil ik ook niet.’

Richard: ‘Nu ik zelf kinderen heb, begrijp ik dat mijn vader zijn dochter wilde beschermen tot haar achttiende. Ik heb er wel eens aan gedacht mijn zus te coachen. Ik zie veel potentie in haar en ik kan goed met haar opschieten. Maar ik heb een gezin. Dit is mijn manier om een steentje bij te dragen. Ik train met Misa en adviseer mijn vader, dat is het maximaal haalbare.’

Michaëlla: ‘Ik heb de laatste weken kunnen wennen aan de gedachte dat ik nu op eigen benen sta.’

Richard: ‘Ik vind het wel bijzonder dat ze voor het eerst een Grand Slamtoernooi gaat spelen zonder Petr. Het is ook tijd dat ze het zelf gaat doen.’

Het is de paradox van Petr Krajicek dat hij voor zijn kinderen een andere vader is geweest. ‘Misa en Petr hebben een uitstekende verstandhouding met elkaar, ik had een slechte relatie met mijn vader’, aldus Richard. ‘We hadden niet eens contact. Voor mij was dat destijds het beste. Het was mijn manier om volwassen te worden.’

Michaëlla: ‘Ik kan het niet vergelijken, ik ken hun relatie uit het verleden niet.’ Richard: ‘Je bent er niet bij, het is een andere wereld. Dat realiseer ik me nu ook als ik adviezen geef. Je vergeet ook dingen. Ik zag laatst videobanden van mezelf, toen ik 12 was. Ik dacht dat ik toen heel goed was. Nou, dat viel wel mee. Het belangrijkste is dat ik nu een goede relatie met mijn vader heb.’

In zijn soms confronterende autobiografie Harde Ballen schetste Richard een beeld van zijn vader dat Michaëlla niet herkende. ‘Het was een andere periode, het was bovendien mijn belevingswereld’, zegt Richard. Michaëlla: ‘Zijn boek heeft nooit een kloof tussen ons veroorzaakt. Richard schreef over zijn gevoelens. Het belangrijkste is dat we nu op één lijn zitten.’

Richard: ‘Het was iets tussen mijn vader en mij, Misa stond er buiten. Wij moesten iets oplossen en dat hebben we een jaar geleden definitief geregeld. Het is nu goed tussen ons. Het is voor mij heel moeilijk van een afstand te beoordelen hoe mijn vader met zijn kinderen omgaat.’

Beschouwt Michaëlla haar mentor nog als een halfbroer of is hij een broer geworden? ‘Ik heb hem al een paar keer om raad gevraagd, ik kan altijd bij Richard terecht. Het is heel grappig dat we nu zo met elkaar omgaan, terwijl ik nauwelijks wist wie Richard was toen hij Wimbledon won.

‘Op dat moment speelde ik met mijn poppen en besefte ik niet dat hij mijn halfbroer was. Die familieband is er zeker. Maar het blijft moeilijk, want we zien elkaar heel weinig. Het wordt misschien close als ik met mijn tenniscarrière ben gestopt.’

Richard: ‘De bloedband is er. We merken aan kleine dingen dat we dezelfde vader hebben. Maar we komen uit een andere generatie en zijn niet samen opgegroeid. Je hebt dingen in elkaars leven niet meegemaakt.’

Nederlanders zijn ze, met een Tsjechische achtergrond. Ze hebben twee werelden in zichzelf verenigd. ‘Ik woon vooral in Praag vanwege de goede trainingsfaciliteiten’, zegt Michaëlla. ‘Maar ik heb nooit getwijfeld. Ik voel me meer Nederlands dan Tsjechisch, daarom speel ik ook in de Fed Cup en wil ik voor Nederland graag naar de Olympische Spelen.’

Richard: ‘Mijn vader zegt wel eens aparte dingen over de Nederlandse samenleving. Op dat vlak zitten we absoluut niet op één lijn. Hij is nu teruggekeerd naar zijn vaderland, zo voelt hij dat. Het is een wezenlijk ander gevoel. Petr keert terug naar zijn roots. Naar het land waar zijn ouders zijn begraven, naar de familie van zijn nieuwe vrouw.

‘Petr vluchtte voor het communistische regime, niet voor het land. Tsjechisch is nog steeds zijn eerste taal, dat scheelt ook. Ik kan me verstaanbaar maken in het Tsjechisch en versta alles. Ook in mijn manier van denken schijn ik redelijk Tsjechisch te zijn. Maar ik ben geboren en getogen in Nederland.’

Michaëlla: ‘Ik houd van gezelligheid, daarin ben ik heel erg Nederlands. Als ik op de baan sta, ben ik met mijn gedrevenheid heel Tsjechisch. Tot vijf minuten voor een partij kan ik gezellig zijn, daarna verander ik. Dat is het enige verschil. In Tsjechië is het niet gezellig, daar praten meisjes op de tennisbaan nauwelijks met elkaar.’

En giechelend: ‘Praag heeft een prachtig historisch centrum, maar ik vind Nederland nog steeds mooier. Ik ben ook veel meer Nederlands dan mijn vader. Hij is liever in Tsjechië. Ik verheug me er telkens op naar huis te gaan, naar Almere.’

Met uitspraken over lesbische speelsters in het circuit en zijn suggestie dat de druk op Michaëlla te groot werd in Nederland, bracht Petr zijn dochter soms in verlegenheid. Op internetforums werd zelfs over haar nieuwe kapsel gediscussieerd. Michaëlla: ‘Ik heb zomin mogelijk gelezen. Ik vond mijn haar mooi zitten en de mensen om wie ik geef, weten hoe het zit.’

Richard: ‘Waarom zouden mensen boos worden op Misa om de dingen die haar vader zegt? Ik heb op internetforums zelfs discriminerende opmerkingen over haar gelezen. MSN staat model voor het nieuwe pesten, het is lekker anoniem. Misa moet een dikke huid krijgen.’

Michaëlla: ‘Die had ik al.’

Richard: ‘Mensen gaan dingen over je verzinnen. Als alle straffen die mijn vader me zou hebben gegeven ook waren uitgevoerd, is het een wonder dat ik nog leef.’

Michaëlla: ‘Ik kan nu beter tegen wat ze allemaal over me zeggen en schrijven. Alles valt samen, zeker als het niet zo goed gaat. Dit hele jaar was één groot leerproces voor me. Tijdens de Australian Open kwam ik met de tranen in mijn ogen op televisie, dat zal nooit meer gebeuren. Het was maar een wedstrijd die ik had verloren.

‘Rond het toernooi in Rome had ik privéproblemen, maar die zijn nu opgelost. Ik had het beter niet naar buiten kunnen brengen, het riep alleen maar vragen op.’

Richard: ‘Ook weer iets dat ze geleerd heeft: je emoties onder controle houden. Mensen kunnen zien dat het niet zo goed met je gaat en dan wil je iets vertellen. Ik heb soms bewust verzwegen dat ik geblesseerd was om van het gezeur af te zijn. Ik stierf van de pijn, maar ik kreeg het verwijt dat ik ongeïnteresseerd op de baan stond.’

Michaëlla: ‘Ik ben van nature een flapuit, maar dat is wel veranderd. Vorig jaar dacht ik nog dat ik sociaal kon zijn door te praten met andere speelsters. Nu heb ik geleerd dat het echt ieder voor zich is.

‘Het is belangrijk in de vrouwentour je eigen groepje te creëren. Je gaat niet gezellig uit eten met je concurrenten. Tennissers zijn mensen op het werk, zo heb ik dat ervaren. Switch on, switch off.’

Richard: ‘Ik kan me vinden in de uitspraak van Michael Jordan die zei dat hij alleen op het basketbalveld totale vrijheid ervoer. Alleen daar kon hij zichzelf zijn. Misa moet haar ziel en zaligheid in het tennis stoppen en de randzaken vergeten.’

Het was een middelmatig seizoen voor Michaëlla Krajicek, met één uitschieter op Wimbledon, waar ze de kwartfinales bereikte. ‘Ik heb daar een belangrijke stap gezet in mijn carrière. Ik serveerde heel goed en sloeg zelfs meer aces dan Venus Williams. Maar van al mijn tegenstanders stond alleen Anna Tsjakvetadze in de toptien, zo bijzonder was het dus niet.’

Richard hield zich bewust afzijdig. ‘Het was haar moment. Ik wilde op Wimbledon niet als een wethouder Hekking door het beeld springen.’ Die houding levert hem dit jaar wel de ‘zuurstok’ op van de Nederlandse media voor de minst coöperatieve tennisser.

‘Ik vind het een onterecht verwijt. Mijn zusje maakt onderdeel uit van mijn privéleven. Waarom zou ik me tegenover journalisten moeten verantwoorden voor een privérelatie? Ik vind het juist positief dat ik tijdens Wimbledon onbereikbaar was. Ik wilde niet dat ook maar een deel van haar succes op mij zou afstralen.’

Ook nu bleef een missie van de familie Krajicek op Wimbledon onvoltooid, Richard dubbelde alleen met Pat Cash in het seniorentoernooi. ‘Ik had in 2005 en 2006 graag met mijn zus willen spelen, maar we waren om beurten geblesseerd. Voor mij is het geen missie meer. Ik speel nu te slecht om het nog een keer te wagen, ik zie het niet meer gebeuren.’

Met een afwerend gebaar: ‘Dit jaar valt de schoolvakantie vroeg, ik ben er niet eens tijdens Wimbledon.’

Vindt Michaëlla dat geen slap excuus? Ze glimlacht naar Richard en zegt: ‘Nee, nee, het is zijn beslissing. Ik respecteer alles wat hij zegt. Iedereen weet hoe graag ik met Richard zou willen dubbelen op Wimbledon.’

Richard: ‘Misschien heeft het zo moeten zijn. Ik vind het veel belangrijker dat zij op Wimbledon haar doorbraak beleefde in het enkelspel. Ze kende een beroerde start in Australië. Ik zag haar later in Key Biscayne, waar ze geen zelfvertrouwen had.

‘Ik hoopte dat ze zich kon handhaven in de topvijftig en ze verbeterde zich nog. Ze heeft een mooie uitgangspositie weten te creëren om een volwassen speelster te worden in het profcircuit.’